Ruiterstandbeelden fascineren me al heel lang: hoe zit de ruiter op z’n paard? Hoe heeft hij zijn benen? Is hij de baas over zijn paard? Hoe actief is het paard? Vormen paard en ruiter een eenheid?

 

 

Getroffen door het gevoel van snelheid wat het bij me opriep, ging ik dit beeldje beter bekijken. Het leuke is dat je bij een klein beeld het ook van bovenaf kunt zien en van voren, van achter en van (schuin) opzij, zonder dat je er altijd ook van onder tegenaan kijkt, wat bij een levensgroot standbeeld nu eenmaal niet anders kan.

 

 

Hoezo snelheid? We kennen de oude jachtplaten met paarden twee benen naar voren en twee benen naar achteren gestrekt: ja, dat ziet er snel uit!

 

 

Maar… geen enkel paard doet dat zo.

Ook over dit beeldje zou je kunnen zeggen dat het niet spoort met de werkelijkheid. Het grote paardenhoofd en de relatief korte benen, bovendien de onderbenen van de ruiter hangen doorgaans naar beneden. Het klopt, want een beeld van brons beweegt niet echt.  

 

                                                                     

Het bovenlijf van de ruiter, naast de hals van het paard naar voren gewend, helemaal in balans met die horizontale benen, suggereert wel snelheid. Het horizontale paardenhoofd, de naar achteren gerichte staart en die horizontale ligging van de onderbenen van de ruiter laten de snelheid zien: dit paard maakt hoogstwaarschijnlijk een breedtesprong en is in de rechtergalop.

Vergelijkbaar met de geschilderde pijlen op de weg – die dan in de lengte uitgerekt zijn om tijdens het rijden met fiets of auto het juiste formaat van die pijl te kunnen zien – laat de beeldhouwer* ons meekijken in de vaart van de beweging en juist die snelheid vervormt de anatomie.

 

 

* Amiran Djanashvili

Dat niet alleen fysiotherapeuten gefascineerd zijn door bewegen, zag ik afgelopen week in het Gemeentemuseum in Den Haag. Eerder was ik al geattendeerd op het werk van Alexander Calder. Een van zijn werken tegenover het Centre Pompidou in Parijs was onlangs de plek, waar ik iemand zou treffen. Op deze foto ontbreekt het bovenstuk, maar aan de voet is een vrouw bezig om haar eigen theater klaar te maken: met hond en kat zal ze zich gaan installeren om met regelmatige onderbrekingen wat klanken voort te brengen op een strijkinstrument.

Heel passend als je kijkt hoe Calder, een grote man met stevige knuisten, zijn carrière begon met theatervoorstellingen van eigen gemaakte figuurtjes. Filmopnamen hebben zijn ‘Cirque Calder’ levend gehouden. Draadfiguren, mobile’s, stabile’s: alles gericht op beweging! Deze expositie laat zien dat een bezoek aan het atelier van Piet Mondriaan voor een ommekeer in het werk van Calder teweeggebracht heeft. Ritme en beweging zijn elementen, die niet alleen bij abstracte kunst aan de orde zijn, ook in mijn werk zijn het essentiële elementen. Wanneer en waar komt die expositie, die de verbinding toont tussen kunst en fysiotherapie?

Komt het door het licht dat ik zicht krijg, nee zicht mis, wanneer ik vanaf de gang de keuken in kijk? De glazen wand is een nevelige barrière. Bij Japanse houtsneden zijn nevel en rook een middel om je blik te richten op iets wat daar helder uit te voorschijn komt. Zo moet het met mijn keuken toch maar niet. Een gevoel van ‘er moet iets gebeuren’ suddert en dan ineens sta ik op de trap ramen te lappen. Ook andere ramen krijgen een beurt! Ik moet denken aan die foto van mijn (Montessori) kleuterschool: geconcentreerde kinderen met schortjes voor aan het werk!  

Zouden basisschoolkinderen nog leren hoe je ramen zeemt? En naast de praktische kant van zo’n vaardigheid ook het tevreden gevoel ontwikkelen door met aandacht een werkje te doen? Alleen al om die ervaring zou zoiets verplicht moeten zijn.

Dit jaar zijn de merels er vroeg bij hier in de tuin. Niet gewacht tot de blauwe regen in blad zit om in alle beschutting een nest te maken, nee bovenop een vogelhuisje aan de andere muur wordt druk gebouwd. Mogelijk een knusse bedoening straks: merels boven en koolmeesjes beneden?

Vorig jaar deden de merels ook een poging om op dat vogelhuisje onder de kamperfoelie iets te bouwen. Het lukte niet, het schoof eraf. Gaat het dit jaar wel lukken? Die merels zijn volhouders, ze laten zich niet kennen. Het is vast een prettig plekje om te toeven en daar hebben ze kennelijk hun zinnen op gezet. Kleine kinderen en sommige grote mensen zijn net zo volhardend om alles zelf te willen doen, ze laten zich ook niet zo makkelijk van de wijs brengen als ze iets in hun hoofd gezet hebben. Zouden ze dat van vogels afgekeken hebben of hebben mens en dier toch een zelfde soort instinct?

In Parijs viel mijn oog op het bovenste bord, ja waarom? Geel en niet rood zoals bij ons? Is het dat of is het wat anders? Mijn oog blijft naar het scheppende mannetje kijken…een linkshandige? Waarom denk ik dat? Zien we actie graag vanaf een bepaalde kant? Zien we nu hem van achteren bekeken? Zou een rechtshandige van rechts naar links scheppen? Dan schept hij wel die berg zand de straat op en dat is niet handig.

Hoe zit dat met links en rechts? Voetgangers komen van rechts, fietsen en trekkers ook.

Het hoofdeinde van een bed (hotel) staat met het hoofd links, het kopje van het restaurant is weer voor een rechtshandige klaargezet. Benzine tanken is nog ouderwets voor een rechtshandige bediende die van achter komt. Nu bij zelfbediening tanken alleen linkshandigen, want de slang is aan de linkerkant gebleven.

Honden aan de lijn komen van rechts, honden verboden komen van links op. Overstekende otters komen van links, kikkers en katten komen weer van rechts. Het springende hert komt van rechts net als de trein. Ruiters en overstekende schoolkinderen komen ook van rechts. Kortom al het gevaar komt van rechts en als iets niet mag dus van links? Nee, want die otters weten het niet. En hoe zit het dan met dat bed of een kopje voor linkshandigen en het tanken voor de mensen die rechts zijn? Het is bijna Pasen: dat wordt zoeken naar het ei van Columbus.

Nee, dat gaat te ver…ik ga voor ‘n heerlijk eitje van chocola met walnotenvulling!