Gedrag en gebaar

Een dvd-box te leen met ‘the Bridge’, een detective-serie uit Scandinavië. Net als in de Deense serie ‘Borgen’ voornamelijk blauwgrijze kleuren met altijd die waas van kilheid, regen en sneeuw. Twee totaal contrasterende detective’s leiden het team, een man en een vrouw. Hij beweegt zich overwegend traag, lijkt bijna altijd een stap achteraan te komen, handen in de zakken en dan het specifieke geluid van zijn telefoon die hij op een eigen manier tevoorschijn haalt. Daarnaast is de ander bruusk, snel, heeft een opmerkelijke auto en ze lijkt geen emoties te hebben. Later buiten, op weg naar de bus, lijkt de lucht wel overgenomen te zijn uit die serie. Nat, grauw en druk bewegende grijze wolken die een gordijn van mist over het plantsoen met zich mee trekken. Mensen in donkere jassen en met paraplu’s lopen zwijgend over straat. Zie ik het anders ook zo of komt dat door die dvd?

Naar de film ‘Amour’. Over het verhaal zelf vertel ik niets. Dit is zo’n film waarbij op een indrukwekkende manier getoond wordt, wat voor kwaliteiten het menselijk bewegen kan hebben. Handelingen en gebaren met herkenbare betekenissen, waar je als kijker niet omheen kunt. Wat een inlevingsvermogen hebben die acteurs ontwikkeld om te laten zien dat ook motoriek oud en nog ouder kan worden. Het hoeft niet meteen met gebreken, maar je ziet dat iets zich heeft teruggetrokken.

Met de bus naar huis, ik word uitgewuifd. Dat heeft ook iets van een film: weerspiegeling van licht door beregende ramen en dan zwaaien naar mijn vrienden, die in het vage licht van de lantaarnpaal achterblijven. In de bus is de roes en de traagheid van de film meteen weg. Uitgestapt op de plek waar ik moet zijn, zie ik dat de chauffeur vrolijk zijn hand opsteekt terwijl hij optrekt. Het opmerken van gebaren kan ook zonder film!

De klok en de tijd

Dit weekend is het zover: de wintertijd begint. Altijd even denken, hoe was het ook alweer? Een uur vroeger opstaan of juist een uurtje later? Wintertijd is eigenlijk de echte tijd, de tijd afgestemd op de opkomst van de zon. Ooit las ik ergens dat er zelfs in ons kleine land vroeger in verschillende tijden geleefd werd: geen uniforme tijd maar overal de klok net even anders ingesteld. In het klein hetzelfde fenomeen als wat we nu kennen als jetlag maar dan zonder vliegtuig. Uit praktisch oogpunt is het prettig dat we met een treinreis door het land niet steeds een andere tijd hanteren.

Over zomer-en wintertijd ontstaan steeds meer discussies. Hoe zit het met onze biologische klok, ons functioneren en aspecten als energie/kostenbesparing, veiligheid? In de wetenschap is er onderzoek aangaande de biologische klok: weg met de wekkers! Dat is luisteren naar het lichaam en zelfs naar de verscheidenheid van mensen. Een ochtendmens functioneert anders dan een avondmens. Ik ervaar soms zelf verwantschap met kippen: wakker worden als het licht wordt en bij het vallen van de avond op stok willen. Er zijn ook mensen die een zekere verwantschap met beren blijken te hebben: in november de winterslaap willen beginnen om dan in maart te ontwaken.

Uit fysiotherapeutisch oogpunt is het mooi dat er aandacht is voor het luisteren naar het lichaam, nu niet direct hoe je lijf beweegt, maar wanneer het tijd is om te gaan bewegen, dus om op te staan. Morgen een uurtje later dan vandaag!

 

Links en rechts!

Afgelopen week was ik in Londen. Een prima plek om te testen hoe het met je linker- en rechterhersenhelft gesteld is. Ik dacht nog links van alles ontwikkeld te hebben door een tijdje mijn rechterarm niet te kunnen gebruiken, maar dat valt tegen. Wij rijden rechts – dankzij Napoleon –  hebben het decimale stelsel en nog veel meer sinds die tijd. In Engeland raak ik altijd in de war met oversteken en daar is rekening mee gehouden (thanks!) want met grote witte letters staat er: LOOK LEFT. Halverwege de straat die je niet in een rechte lijn maar een beetje verspringend oversteekt als er voetgangerslichten zijn: LOOK RIGHT. Toch zijn ze daar niet consequent. In de tube (subway of ondergrondse) zijn lange roltrappen, soms gaat links omhoog maar soms ook niet. Er staat een bordje opzij: Please, stand at the right side. Waarom niet left zoals in het verkeer? Ook het parkeren is niet consequent, kijk op deze foto van zomaar een straat, helemaal niet de neuzen allemaal dezelfde kant op. Het lijkt dat het toegestaan is.

 

Dat het een bijzondere stad is en van alle tijden, zegt deze foto wel: te voet, te paard en er zijn ontzettend veel auto’s!

 

Doe maar Dans!

Naar de première van Noord Nederlandse Dans. Mooi hoe bewegingen echt afgemaakt worden! Afgemaakt? Ja, als een arm of een been strekt dan strekt alles tot in het uiterste puntje. De beweging heeft zeggingskracht. Er gaat niet zomaar een arm omhoog, het hele lichaam is gericht op de beweging naar boven van die arm. De totale gestalte drukt iets uit en dat heeft zeggingskracht. Soms is het duidelijk wat er gezegd of verteld wordt en soms wordt het overgelaten aan de fantasie van de toeschouwer.

Bij het zingen van ‘lang zal ze leven’ en eindigen met ‘hiep hiep hoera!’ dan doen we een of soms twee armen in een flauw boogje omhoog. Dat is geen dansomhoogbeweging! Wanneer iemand iets specifieks aanwijst ‘kijk dáár!’ dan is er duidelijk richting in de strekbeweging van de arm. Die arm zegt wáár je moet kijken. Dans? Nee, al kan zo’n moment zeker in een choreografie voorkomen.Ooit zat ik aan tafel met een klassiek geschoolde professionele danser. Hij at yoghurt uit een schaaltje. Met zijn ene hand hield hij het schaaltje op borsthoogte, zijn hand als een soort kommetje waar het schaaltje in rustte. Met de lepel in zijn andere hand bracht hij de yoghurt naar zijn mond, rechtop en met een opgeheven hoofd. Niet iedere danser zal zo zijn yoghurt eten, maar dat beeld was prachtig. Ik herken aan de manier van eten, hoe hij verbonden is met zijn beroep.

Hoe zit een danser achter de pc? Hoe hanteert een danser de muis? Neigt een danser naar de pc toe? Maakt een danser een soepele beweging voorwaarts tot in het uiterste puntje van zijn vingers? Warme handen en voeten? Veel mensen krijgen namelijk koude handen en voeten na een tijdje pc-werk. Misschien een idee om een beetje meer als danser proberen te bewegen en de letters er leuk uit te laten rollen en springen door je hele lijf daarbij in te zetten!

Gemiddeld

Soms zijn er hele lange mensen in de praktijk en soms zijn er juist mensen, die erg kort van stuk zijn. Een jaar of wat terug heb ik een ochtend met alle lange mannen achter elkaar geplanned. Bij ‘het wisselen van de wacht’ trof de ene lange man een andere lange man. Of er ooit een blik van verwantschap vanwege de lengte geweest is? Ik heb er niet op gelet, wel dat ik zelf iemand recht in de ogen kon kijken. Daarom ging ik op een bankje staan. Die lange mensen kijken min of meer gedwongen bijna altijd naar beneden om contact te maken met iemand anders. Ik wilde uitzoeken of iemand minder last van rug of nek had als ik op ooghoogte stond, want de nek volgt de oogbewegingen. Ik ben geen wetenschappelijk onderzoeker en evenmin een statisticus: het bleek verrassend te zijn om mij nu niet van bovenaf, maar rechtstreeks aan te kijken.

Bij mensen die juist lengte missen ligt het weer anders. Iedere stoel is te hoog, altijd bungelende benen. Alles lijkt boven je macht te zijn. Een aanrecht of een eetkamertafel zijn standaard in hoogte omhoog gegaan. Verder altijd naar boven kijken om iemand min of meer recht in de ogen te zien. Dan ga je bijna vanzelf op je tenen lopen en misschien ook wel verbaal compenseren als je dat in je hebt. Ik ben zelf steeds meer bij de mensen wat korter van stuk gaan horen omdat ‘wij’ allemaal langer worden.

De maatschappij lijkt ingesteld te zijn op gemiddelden. Ik denk dan meteen aan de grijze massa en zoek naar kleur. Gelukkig is niemand helemaal gemiddeld en dat is maar goed ook! O, wat zou dát saai zijn…