Bij de balie van de Post vraagt iemand naar de decemberzegels. ‘Alleen per twintig, mevrouw.’ Zij aarzelt, ze heeft er niet zoveel nodig. ‘Zullen we elk de helft nemen?’ stel ik voor. De meneer achter de balie knipt het velletje in tweeën en laat ons allebei de helft betalen.

De trein rolt binnen, mensen stappen in en uit. De machinist hangt met zijn hoofd uit het raampje om te zien wanneer hij kan vertrekken. Een reiziger ziet het en zwaait naar hem, hij wuift blij terug, de deuren sluiten en de trein vertrekt.

Er zijn nog een handvol papieren treinkaartjes, de uitgeprinte A4-tjes niet meegerekend. Niet lang meer, net als de gele borden met vertrektijden en de brievenbussen. De telefooncel is al een tijd leeg of weg. Wij zijn bijna altijd mobiel bereikbaar of we zijn bezig met iets digitaals of virtueels op een tablet of desnoods op een laptop.
‘Hier zit er nog een met een boek!’ hoor ik achter me zeggen in de stampvolle trein.

Bij de expositie over Schoenberg en Kandinsky in het Joods Historisch Museum in Amsterdam valt op dat de componist ook schilderde en dat de schilder zich ook met veel meer dan alleen zijn beroep bezighield. Deze mensen, die een eeuw geleden leefden, leefden zich op verschillende fronten uit, legden verbanden en hadden een breed gevoel voor creativiteit getuige het zelfgemaakte schaakspel.

Zoiets geeft ook nu inspiratie om vanalles zelf te willen doen, niet krampachtig vasthouden aan het oude vertrouwde, ook nieuwe wegen durven te gaan. Ik bedoel maar, volg ik de instructie van internet hoe ik van mijn huis in Groningen naar het JHM in Amsterdam kom? De trein door de polder, uitstappen in Duivendrecht en dan met de metro het laatste stuk of stap ik eerder over op de trein naar Amsterdam CS om daar zoals altijd lijn 9 te nemen…

Voor spoed in het nieuwe? Ja, Voorspoedig en vooral een Gelukkig Nieuwjaar!

In het Allard Pierson Museum (Amsterdam) is momenteel een expositie over Egypte. Een moderne manier van tonen hoe het er destijds was, een tijdlijn met beelden die eruit gelicht worden, waarbij de conservator uitleg geeft. Dynamiek!

Toch zijn de traditionele vitrines niet verdwenen. Gelukkig, want er liggen prachtige gave potten en schalen, die zo de perfecte vorm benaderen dat mijn handen ze in gedachten al omvatten. Drie duizend jaar oud en de tand des tijds doorstaan!

Het ware voelen en zien wordt gewekt. De dynamiek van het verwerken van klei resulteerde in een gestolde vorm. In mijn werk kom ik het omgekeerde tegen. Dan gaat het er om de juiste dynamiek te vinden om de nog verborgen vorm zichtbaar te laten worden. De ene keer door massage, de andere keer door gerichte bewegingsopdrachten. Mijn handen en ogen lijken veel kennis te hebben, waar ik zelf lang niet altijd weet van heb.

Ik vroeg het mijn kapper hoe dat bij hem gaat. Zijn handen voelen hoofden en herkennen bepaalde hoofden. Het is bezig zijn om de verhoudingen van het kapsel te vinden in samenhang met het hoofd. Zijn handen zijn bezig en hij houdt in de gaten wat het aan het worden is.

Een vriendin die portretten schildert zegt het zo: ‘Het klinkt misschien vaag, maar zolang ik nog geroepen lijk te worden door het portret, volg ik dat en op een zeker moment is het klaar. Het geroepen worden is opgehouden.’

Wat alleen het kijken naar oud aardewerk al niet te weeg kan brengen aan gedachten en hoe dat een bepaald soort dynamiek wekt: die vitrines zijn zo gek nog niet. Niet alles hoeft te bewegen om erdoor geboeid te raken.

Een hoofd in brons, klei of gewoon getekend, toont zoveel meer als het niet een los hoofd is. ‘Met kop en schouders’ zeggen we, meestal in de figuurlijke betekenis, maar letterlijk zegt het ook wat. Juist die toevoeging geeft een hoofd zoveel meer zeggingskracht dan wanneer het geïsoleerd is zonder die verbinding van nek en hals met de schouderpartij en het bovenste deel van de romp.

Er zijn rechte en kromme schouders, opgetrokken schouders, schouders die breed of smal zijn. Schouders kunnen zich gedragen alsof ze een warme bontkraag zijn, waarin het hoofd weggedoken lijkt te zijn. Er zijn trotse en treurige schouders. Er zijn veel soorten schouders en je ziet dat extra goed wanneer je in een museum een hele verzameling losse hoofden al of niet met de schouderpartij erbij ziet.

In Museum Beelden aan Zee loop je bijna vanzelf met opgeheven hoofd, de schouders breed en een gestrekte rug tussen alle getoonde bustes door.

Meneer Smit was onze docent oefentherapie en TLO ( theorie lichamenlijke opvoeding) op de Haarlemse Opleiding voor Fysiotherapie in Bloemendaal.
H.J. Smit officieel, Mans Smit voor intimi, de directeur van de opleiding, die al zijn studenten wilde leren kennen en daarom gaf hij ons les in het 1e jaar.

Hij leerde ons spelen met bewegen. Gelukkig NOOIT rijtjes oefeningen uit mijn hoofd hoeven leren, maar nadenken waarvoor en waarom je een bepaalde beweging vraagt en bovendien attent blijven of de uitvoering zo is als bedoeld en anders je formulering bijstellen. Wanneer iemand je opdracht anders uitvoert, dan je afvragen waarom. Kan hij het niet of begrijpt hij je niet?!

Iedereen heeft zijn opdrachten met markant woordgebruik nog paraat:
‘Noem tien oefeningen voor de quadriceps opklimmend in moeilijkheidsgraad’
of ‘Verzin tien oefeningen voor een stok. Wat is des stoks?’ Natuurlijk kwamen ook de andere attributen voorbij: wat is des bals of des knots? Het ‘paretisch oefenrecept’ was uit den boze; het oefenrecept is niet paretisch (verlamd). Het is het oefenrecept voor paretische spieren, al achterhaald gaf hij aan, maar het stond in het Blauwe Boek, het leerbloek wat verplichte kost was.
De creativelingen onder ons hadden het goed, want zij kunnen doorgaans niet uit het hoofd leren, maar ik kan me achteraf voorstellen dat er ook studenten geweest zullen zijn die liever de vastigheid van oefenstof in rijtjes gehad zouden hebben.

Af en toe kom ik iemand tegen uit die tijd en heffen we de lofzang aan op meneer Smit. Zoektochten op internet: leeft hij nog? We willen hem graag vertellen hoeveel extra’s hij ons meegeven heeft… Vandaag kreeg ik een berichtje met de tekst: ‘We hoeven niet langer te zoeken, ik hoorde dat hij al jaren geleden overleden is.’

Wat nu? Heel eenvoudig: een berichtje naar boven met goede gedachten…

Al jaren ga ik naar het warmwater zwembadje om een uurtje te zwemmen. Meditatief zwemmen, rustig en ritmisch zodat gedachten kunnen komen, gaan en vanzelf ophouden. Dat gaat perfect wanneer ik er alleen ben of met een zwemgenoot die op dezelfde lijn zit.

Soms deel ik het bad met noeste zwemmers – meestal met een chloorbrilletje op – die op kracht en met snelheid zwemmen. Zij hebben zich waarschijnlijk een doel gesteld, of moeten hun target halen om in een bepaalde tijd zoveel baantjes gezwommen te hebben.
Het gedeelde zwembadje is dan heel anders, het water geeft een soort agressie door. Er is weerstand in het water wat er anders niet is door die extra golfslag.

Er zijn baders, meestal wat oudere vrouwen, die bedaard heen en weer drijven al of niet met drijfmateriaal en hun bestaan bespreken. Een breikransje of koffieclubje te water. Soms zo druk in gesprek dat ze afdrijven en niet merken dat er ook nog iemand rustig heen en weer probeert te zwemmen.

Dan de echte oude mensen, die zwemmen niet, zij gaan op hun rug liggen en drijven overdwars en genieten van het warme water. Dat valt op wanneer ze zich met veel moeite op het trappetje uit het water hijsen en naar het kleedhokje strompelen.

Ook zijn er mensen die het warme water benutten om zichzelf te revalideren. Zij doen loopoefeningen of zwemmen met gewichten in de handen en doen van alles met een bepaalde reden, waarvan de bedoeling is dat ze er beter van worden met behulp van het water. Oefenen op het droge is heel anders.

Wie er niet zijn? De spetterende jongetjes die ‘bommetje’ spelen! Die gaan naar het gewone zwembad, samen met de waterpolo’ers, de wedstrijdzwemmers, de families en fitness te water mensen.
Zo’n warmwater zwembadje heeft kennelijk voor bepaalde groepen mensen de sensatie van een Kurort zoals je dat in boeken leest. Heerlijk is dat om zo vlakbij huis weg te dromen in je fantasie…