Niet alleen een verhaal heeft een begin en een eind, ook bewegingen hebben dat.
Begint een beweging al met de gedachte om iets te gaan doen? Dat is een vraag voor neurowetenschappers en filosofen.

Vioolspelen doe je niet alleen met je vingers en je armen, alles doet mee vanaf het Fingerspitzengefühl tot in je tenen! Tussen die tenen en vingertoppen zit een heel lijf, dat in z’n geheel betrokken is om specifieke bewegingen op een bepaalde plek te doen slagen. Ook de klank- en bewegingsvoorstelling, aandacht zonder afgeleid te worden, er ‘in’ zijn!

Dat geldt niet alleen voor muziekmaken of bij het bedrijven van een sport, maar voor alles. Iedereen kent wel het gevoel dat er spontaan een diepe zucht ontsnapt als je klaar bent met het een of ander. Dan is ook de beweging naar binnen toe, de adembeweging, betrokken geweest. Een zucht geeft lucht! Er is iets losgelaten, er is ruimte en beweging van binnen in de borst- en buikholte gekomen. Er is iets volbracht!

Het ritme van golven met steeds weer die spanning tot het omslagpunt en een fractie van rust voor de spanningswisseling voor een nieuwe golf. ‘Immer gelijkend, nimmer gelijk’ volgens de definitie van ritme (Dalcrose). Zo gaat het ook met onze bewegingen. Zelfs de rechtlijnige strakke beweging met een duidelijke betekenis in een vorm gegoten, zoals het gebaar ‘halthouden’ van een verkeersagent, laat dat zien. De breedte van het gebaar gaat verder dan de lengte van zijn armen. Het andere gebaar ‘doorrijden’ is van een heel ander karakter. Dat is vooral dynamisch. Actie! Er is een omslagmoment geweest.

De overgangen bij paardrijden, van de ene gang naar een andere, zijn lastig. Ben je eenmaal in draf of in een andere gang dan vraagt dat een ander soort aandacht, namelijk hóe je paard actief in draf blijft of actief stil blijft staan, vierkant, de vier benen evenveel belast.
Dit voorbeeld kan zelfs van toepassing zijn bij het werken achter een computer. Hoe doe je handelingen die weinig afwisselend zijn? Kramp is beweging die de weg niet weet, de beweging stroomt niet meer, het stuwt, het ritme is weg, de spanning stijgt. Dat gaat op den duur pijn veroorzaken.

Stappen terug doen, letterlijk en figuurlijk, om een beweging, een handeling weer kop en staart te geven is soms een heftig proces.

Over twee linkerhanden gaat dit stukje niet. Het zet de lezer alleen op het verkeerde been. Wat is goed? En wat is fout? Wat is links en wat is rechts?

Op de Malevich expositie in het Stedelijk Museum in Amsterdam valt mijn oog op geschilderde voeten: eerst een paar rechter en toen een paar linker onderaan een paar gewone benen met de gebruikelijke verschillen tussen links en rechts.

Het ziet er niet gek uit. Misschien bevestigen die voeten de bewegingsrichting en de actie zelf… iets om over na te denken…

Nijverheid is een mooi woord, meteen komt de associatie ‘bedrijvig’ boven. Nijvere bijen. Er wordt iets gedaan of gemaakt, iets ambachtelijks met liefde en aandacht.
Bij nijverheid hoort industrie. Een woord met rookpluimen uit hoge schoorstenen…

Vanmorgen de auto naar de garage gebracht voor een beurt en het valt me op dat alles vastgelegd wordt op computers. Ook mijn vraag of de luchtwegen van de auto nagekeken kunnen worden, er wordt steeds zoveel lucht rond geblazen…
De monteur loopt met me mee om precies te kijken wat er loos is. Niks geen metertjes of elektronica, maar een vakman die onderzoekt! We komen samen tot de conclusie dat het schermpje van de tomtom de luchtstroom in de weg zit en de oorzaak is van die ongewenste wind en herrie. Dat wordt met een potlood doorgestreept op het lijstje. Als alles klaar is, pinnen voor de nota, die op een computer samengesteld is.

De centrale verwarming geeft bij storing een code aan, bellen om het door te geven. De monteur komt en toetst op de tiptoetsen. Zonder sleutels of tangen herstelt hij het euvel. Zijn handen blijven schoon.

Telefoon, pc, internet, wifi en het pinapparaat… Een heel ander verhaal. Moderne middelen primair om het bestaan te vergemakkelijken. Voor de aanleg en het onderhoud ben je afhankelijk van wie er aan de andere kant van de telefoon zit en of je vraag werkelijk begrepen wordt. Soms heb je het geluk om een nijvere medewerker van een helpdesk te treffen, iemand die zich betrokken voelt en onderzoekt hoe het werkelijk zit om de juiste oplossing te vinden op mijn vraag.

Zijn nijverheid en industrie vervangen door elektronica en technologie? Fysiotherapie blijft voor mij een ambachtelijk beroep, waarbij ervaring en mensenkennis naast de beroepsmatige vaardigheden centraal staat. Toch nog een nijverheid, wel met selectief gebruik van producten uit de technologische industrie.

 

Vorige week zag ik de 17e eeuwse schilderijen met als onderwerp Anatomische Les.

Vier eeuwen later hoeft er niet meteen gesneden te worden om te kijken wat er onder de menselijke motorkap te zien is. Ook over fysiologie wordt genuanceerder gedacht.
Zonder het lichaam met een mes te openen, kan er uitgebreid naar binnen gekeken worden. Het is mogelijk om niet alleen op een plaatje iets van binnen te zien, zelfs met bewegende beelden kan het!

Tijdens een symposium valt het me op dat er iets nieuws gaande is. Behalve presentatie van ervaringen waarbij naar verklaringen gezocht wordt, lijkt er een andere visie te ontwaken. Dat gaat verder dan het veelgehoorde ‘meten is weten’.

Is het misschien zo omdat we makkelijker de binnenkant kunnen observeren, dat het kijken naar fenomenen een nieuwe waarheid gaat bieden? Verwondering over wat er van binnen in werkelijkheid gebeurt, terwijl er anders over gedacht of gevoeld werd.
Oude verklaringen wankelen. Wat willen we weten? Waarom doen we iets? Hoe werkt het?

We twijfelen weer! Het experiment mag, we kunnen er niet omheen. Het een en ander ligt minder vast. Protocollen zijn nuttig tot op zekere hoogte, maar die brengen geen vernieuwing. Dat is consolidatie, zoals in de auto-industrie, waarbij duizenden auto’s precies gelijk moeten zijn. Een levend mens is geen auto. De verwondering over ons eigen functioneren is er weer en tegelijk de nieuwsgierigheid daarover. Er zit weer leven in de brouwerij. Dit is een bijzondere dag!

In het Gemeentemuseum in Den Haag hangen tien geschilderde anatomische lessen bij elkaar, waaronder de twee bekende schilderijen van Rembrandt. Ook in de 17e eeuw wilden mensen zich profileren en deden dat met de middelen die toen voorhanden waren. Het anatomisch onderzoek was nieuw. De daaruit voortkomende kennis werd genoteerd, nagetekend en opgeslagen in boeken. Intussen is er met computeranimatie veel meer mogelijk, maar de basis ligt toch daar.

Kijken naar wat er onder het huid verborgen zit, is in eerste instantie een beetje griezelen.
Op een van die schilderijen (Aert Pietersz, de anatomische les van Dr. Sebastiaen Egbertsz) valt me op hoe sommige gezichten lijkbleek zijn. Ook nu hoor ik gemompel om me heen. Het zien van onze fysieke binnenkant kan een heftige confrontatie teweegbrengen.

De expositie over Chanel in hetzelfde museum laat een andere schoonheid zien. Zij creëerde een tweede huid. De combinatie mode en toch elegant zonder belemmeringen kunnen bewegen. Na de tijd van corsetten en het niet mogen dragen van lange broeken voor vrouwen zijn haar opvattingen ook nieuw.

Ik verbaas me er altijd over dat poppen die kleding tonen, er meestal zo merkwaardig bijstaan. Terwijl ik mijn schetsboekje op schoot neem, valt me op dat niet alleen die poppen aandacht verdienen. Ook de manier van hoe mensen staan wanneer zij door iets geboeid zijn, is de moeite waard.