Vanmorgen met het koffieapparaat naar de vakman om te vragen waarom de koffie zo dun is, ook met het verzoek “extra sterk” blijft het waterig. Hij ontvangt me in een ruimte met handige apparatuur, zoals een hangende stofzuiger zodat hij de slang binnen handbereik heeft boven de in hoogte verstelbare werktafel. Er is een wand met vakjes waarin de verschillende onderdelen opgeborgen zijn. Het ruikt er lekker naar koffie. De cappuccino komt er uit een van de uiterst geavanceerde machines.

In de garage, waar mijn auto winterbanden krijgt, ruikt het anders, maar er is eenzelfde soort ordening om praktisch te kunnen werken. Ook in het naaiatelier, waar ik wel eens wat naar toe breng, heerst zo’n ordening.

Wanneer heet een werkplaats atelier? In een werkplaats wordt ook om creativiteit gevraagd bij het oplossen van bepaalde problemen. Een dokter heeft een spreekkamer, een kantoor heeft kamers of het is een kantoortuin, een geestelijke heeft een kerk. Wat heeft een fysiotherapeut? Behandelkamer? Oefenzaal? Behandelruimte of een praktijkkamer?

Mijn neefje en nichtjes hebben destijds op school verteld dat zij een tante hebben met een gymnastiekzaal in haar huis… Veel later waren ze erg teleurgesteld dat het maar gewoon een grote kamer bleek te zijn, wel met een wandrek, Zweeds bankje, knotsen en ballen, halters, stokken en een oefenmat bekend van de gymnastiekzaal van school. Gelukkig rook het er nog wel zoals vroeger door de geur van speciale massageolie. Dit is het moment om Marcel Proust aan te halen dat geuren een mens terugbrengen naar herinneringen uit het verleden…

‘De ontdekking van het dagelijks leven van Bosch tot Bruegel’ in Museum Boijmans van Beuningen: het moet een tijd geweest zijn dat de boeren, burgers en buitenlui zin in het leven hadden. Vrolijkheid, eten en drinken, dansen, schaatsen en uitspattingen op verschillende gebieden zijn te zien op schilderijen en op mooi bewaarde prenten.

Centraal staat het beroemde schilderij ‘De Hooiwagen’ van Jeroen Bosch. Naar de betekenis van de symboliek probeer ik te kijken als iemand uit die tijd.
Een drieluik, met in het midden de levendigheid rond de hooiwagen. Op de ene zijkant het begin van de mensheid met Adam en Eva en aan de andere kant de hel of de onderwereld. Zijn die zijpanelen waarschuwingen, zoals we nu gewaarschuwd worden met de zwarte woorden roken is dodelijk, maar dan in de tijdgeest van toen?

Ligt het accent 500 jaar geleden erop dat we inderdaad de zonde van onmatigheid en nog een aantal dingen beter kunnen laten, maar dat genieten een van de belangrijkste levensbehoeften is? Dat is iets om niet te vergeten…

Het is altijd bijzonder om naar handen te kijken. Ik vraag me wel eens af of er een indeling van handen bestaat. Er zijn grote en kleine handen, volwassen en kinderhanden. Van een kleuterjuf heb ik meegekregen dat je moet oppassen met het woord ‘kinderhandjes’. Voor een kind heeft zijn hand gewoon een passende maat vergeleken met de rest van zijn lichaam. Voor een kind zijn handen daarom gewoon handen en geen handjes.

Wat handen uitdrukken, hun zeggingskracht, dat is het interessante!

Dameshandjes, elegante en agrarische handen, aardappelschilhanden, stevige klauwen en slappe handjes, knuisten en kolenschoppen. Een bakker heeft andere handen dan een slager. Handen, die versierd zijn op de een of andere manier. Ook handen met korte of lange nagels (gitaristen hebben altijd één hand met lange nagels), handen van zenuwachtige nagelbijters, nagels die gelakt zijn.
Soms zie je oudere mensen met jong ogende handen of mensen met handen die verraden dat ze horen bij iemand die minder jong is dan gedacht op het eerste gezicht.
Er is veel om te beschouwen en we geven er allerlei benamingen aan, vooral gericht op hoe handen gebruikt worden en ontwikkeld zijn onafhankelijk van de aangeboren vorm.

Wat zijn mooie handen of anders gezegd, wat zijn schone handen? De beweeglijke handen van een Oosterse danseres? De werkhanden van een vakman? Of zijn het de handen, zoals een vriendin van mijn moeder dat beschreef: ‘Er zijn handen, die alles kunnen, variërend van een kip plukken tot Bach spelen…’

‘Oefening baart kunst’ is een gangbare uitdrukking, net als ‘aldoende leert men’. Nog eentje: ‘Geef een timmerman een hamer en hij vindt een spijker om op te slaan’. Of is het dat hij een spijker heeft en op zoek gaat naar iets om mee te timmeren? Ieder beroep vraagt oefening en heb je de smaak eenmaal te pakken dan laat het je niet meer los. Ook voor liefhebberijen gaat dat op (zie het blog d.d. 11 oktober 2015).

Door mijn geworstel om het chinese penseel te begrijpen, zie ik overal penseelstreken.
Bij gebloemde gordijnen, die al ruim tien jaar hangen, valt me ineens op hoe het blad geschilderd is. Ik voel het al bijna aan mijn arm hoe die penseelstreek uitgevoerd is.

In het blad van een levende plant meen ik geschilderd bamboeblad te herkennen.

Is er werkelijk een samenhang of ben ik zo geobsedeerd door die oefening om bamboe – stengel en blad – te schilderen?

Het neemt niet weg dat ik kleine vorderingen maak. Neerzetten, druk geven, in de beweging blijven en terugnemen. Bijna zoals met massage waarbij de aanwijzingen ‘Binden und Lösen’ en ‘Ritme’ steeds terugkomen.
Zie, daar heb je het weer…die timmerman en zijn spijker!

Nu wil het geval dat er iemand afgevallen is, nee niet in een afvalrace. Het verschijnsel afvallen staat tegenover aankomen en dan slaat dat op het lichaamsgewicht.
Hier in Groningen kom je niet aan: je bent ‘gegroeid’. Dat is vreemd, want groeien doen wij in de lengte, zoals een boom omhoog groeit, tenzij de kruin eruit gezaagd wordt.

Opvallen, bevallen, ontvallen, invallen, toevallen,  uitvallen… Het werkwoord vallen staat centraal in dit rijtje.
Uitvallen van een les, wedstrijd en stroom of naar iemand uitvallen. Een uitvalspas is niet dat er een been uit het lichaam valt: het been wordt actief tijdens een valbeweging van het lijf in een bepaalde richting geplaatst en vangt het lichaamsgewicht op in een stabiele positie. Een vrouw bevalt van een kind, een bevallig iemand en iets bevalt je wel… Ook bij toeval en toevallen is het maar net hoe het gebruikt wordt.

Vallen heeft als woord een geweldige actie in zich. Negatief? Welnee, zonder vallen leren we nooit om op eigen benen te staan. De uitdrukking dat we alles met vallen en opstaan leren zegt vooral iets van het enorme doorzettingsvermogen en de wilskracht wat kleine kinderen hebben in die periode dat ze nog net niet kunnen staan en lopen. Die verworvenheid om zelfstandig te willen zijn en tevens geduld en doorzettingsvermogen te ontwikkelen, lijken we al op hele jonge leeftijd ons eigen te willen maken, misschien wel om er later zo lang mogelijk plezier van te hebben.