Er bestaat een oude traditie: de koppermaandag*.

Hier in Groningen wordt die traditie in ere gehouden door het Grafisch Centrum met de koppermaandagprent*. Omdat zij vroeger op een paar huizen na mijn buren waren, ben ik die prenten gaan verzamelen. Ze geven een mooi beeld van het Groninger land en de stad. Helaas ontbreekt de prent van Jan Altink uit 1998. (Wie kan mij helpen om die prent te vinden?)

De prent van 2016 heb ik gister opgehaald. Het kerkje van Breede. Voorjaar met bloeiende bomen. Wat me opvalt, is de beweging. Niet alleen mensen, dieren, vogels en vissen bewegen, maar ook in het landschap zit beweging.

Kijk op deze prent naar het spel van de wolken in de lucht en de lijn onderlangs als golven van het land, de toren van het kerkje en de kaarsjes van de kastanje verbinden hemel en aarde: kortom een en al beweging, we lezen deze prent zoals wij schrijven van links naar rechts.

*Dubbel klikken voor de uitleg

Al een tijdje zijn ze er: tulpen! Ik hou van tulpen in een vaas omdat je nooit weet wat ze gaan doen. Ze hebben een eigen karakter, bovendien groeien ze door. 

‘Mevrouw, u moet ze in een krant rollen en zo in een vaas zetten, dan gaan ze niet hangen’ of ‘Laat ze een tijdje koud staan voor u ze binnen zet, dan staan ze langer.’ Dat ze in de vaas hun eigen weg gaan, is duidelijk. Waarom soms stijf rechtop als soldaatjes in spinazie of allemaal naar één kant alsof de noordoost passaat waait of treurig naar beneden gebogen ook al zijn ze vrolijk van kleur?

Tulpen zijn bloemen met karakter net als mensen. De ene mens staat rechtop, de ander neigt altijd naar één kant of laat het hoofd hangen als een geknakte tulp. Dat laatste komt nogal eens voor wanneer ik iemand vraag om in kruiphouding een been te strekken. Het bijzondere is dat mensen dat meestal niet door hebben dat zo’n zwaar hoofd die strekbeweging van het been alleen maar lastiger maakt. 

Maar met de motoriek van tulpen bemoei ik me niet!

Het is altijd merkwaardig hoe een thema blijft hangen en dat je het steeds weer tegenkomt. Vorige week heb ik de gameboy-rug genoemd. De rug, die naar achteren uitgezakt en gebogen is om het woord krom niet direct te gebruiken. In een keukenwinkel kwam ik hem tegen! Een rubber poppetje, wat je op de rand van een pan zet, de deksel blijft op een kiertje rusten op de kuiten van het figuurtje. Onmiskenbaar, hoe herkenbaar is het ruggetje van een gameboy!

Het is toch een beetje een zielig gezicht, want hij oogt als een drenkeling, die over het randje van de pan blijft hangen.

Zet je hem ter decoratie ergens zittend op, dan lijkt het een beginnende duiker, die zijn neus naar zijn knieën moet bewegen en dan voorover in het water kiept

Iets meer staand neergezet, lijkt hij op iemand, die aan het touwtrekken is met de inzet van zijn gewicht. Zodra de weerstand wegvalt, dan valt hij achterover.. 

Eigenlijk allemaal wat treurig. Zo’n keukenattribuut is meer een waarschuwing om de werverkolom te strekken, zoals veel oudere patiënten me vertellen, dat ze dagelijks ergens aan gaan hangen om wel oud maar vooral niet krom te worden.

Waar zijn ze gebleven: de breiarm, muisarm en RSI? Bekkeninstabiliteit en hyperventilatie lijken ook minder voor te komen. Ik las een artikel over de opkomst van de ‘game-boy rug’, met een verwijzing naar vroeger, toen er nog veel aandacht gegeven werd aan houdingsgymnastiek. Is het nostalgie of een reveille?

Bijzondere schoolgymnastiek voor kinderen, die aanleg hadden om krom of scheef te groeien of om motorische onhandigheid wat bij te schaven. Aandacht voor hoe iemand zich beweegt bij rug- of nekpijn of pijn ergens anders. Wat doet iemand zichzelf aan? Hoe kan je efficiënt ‘een muurtje zetten’ zonder er een metsel-arm aan over te houden? Metsel-arm want tennis-arm heeft niets met metselen te maken, hoewel de klachten overeen komen.

Rugklachten vanwege een gebrek aan strekking, buiging en draaiing van de wervelkolom als geheel. Het komt nog steeds voor. Helaas ook bij jonge kinderen en vandaar de naam aangepast aan de bezigheid die klachten veroorzaakt: de game-boy rug. Krom, scheef en gebogen. Wanneer je ontdekt hoe het anders kan, dan geeft het je veel energie terug in plaats van pijn, vermoeidheid of tegenzin aan een of andere bezigheid. Bah…dit klinkt zo belerend. Toch is het maar net hoe het je aangeboden wordt, dan is het juist leuk om zelf de mechanica van het skelet te ontdekken en je krachten te leren richten.

 

Drie dagen ijzel. Werkjes doen! Ik pak de doos met mooie plaatjes om te gaan sorteren. Het zijn kaarten, die ik door de jaren heen verzameld heb, van exposities of zomaar ergens gevonden om iedere week iets anders neer te kunnen zetten in de behandelkamer.

Het is een bonte verzameling, de rode draad is het verband met houding en beweging.

Opvallend zijn die stapeltjes Rembrandt, Matisse, de tekeningen van Rodin en Picasso. Heb ik dan de kaarten van Bonnard, Renoir en nog meer bekende – en anonieme kunstenaars in toepasselijke boeken gestopt? Er vallen thema’s op, zoals musiceren, dans, sport door de eeuwen heen, de klassieken. Stapeltjes met geschilderde naakten of van marmer. Er zijn mannen en vrouwen, die zitten, liggen of juist iets doen. Paarden en ruiters. Kinderen. Het dagelijks leven. Vergelijkingen van houdingen naast elkaar om de verschillen te zien.

Zo bezig zijn, geeft een gevoel zoals vroeger toen ik met de knopendoos van mijn moeder speelde. Bestaat dat nog? Spelen met keukenspullen en knopendozen?