Het nieuwe jaar is begonnen. Het oude jaar is klaar, maar het geeft nog werk om het helemaal af te ronden: administratie en in het huishouden.
Lang geleden als stagiaire, had ik een patiënte die docent huishoudkunde was. Zij vertelde me dat er een mannen- en een vrouwenmanier bestaat om een dweil uit te wringen. Dit heb ik onthouden, vooral omdat ze zei dat de vrouwenmanier véél efficiënter is.
Tot mijn verrassing las ik in de roman ‘Het zat zo’ van Meir Shalev (blz 69) dat de hoofdpersoon – een man – vertelt: ‘Mijn moeder leerde me knopen aanzetten, overhemden strijken, broeken verstellen, eten koken en andere klussen die in mijn jeugd alleen meisjes werden bijgebracht, en zo kreeg ik op een dag ook les van haar in het vloeren dweilen.
Na een paar minuten zag ik dat ze met een geamuseerde blik keek hoe ik de dweil uitwrong. Ze vroeg me of ik dacht dat ik de dweil helemaal had uitgewrongen.
‘Helemaal,’zei ik trots. ‘Er zit geen druppel water meer in.’
Toen pakte ze de uitgewrongen dweil van me aan en wrong er meer en meer water uit.
Ik was verbaasd en eigenlijk ook een beetje verontwaardigd. Ze legde me uit wat ze als kind van haar moeder had geleerd: mannen wringen met kracht, vrouwen met verstand. Een man houdt de dweil vast met twee handen, beide met de rug naar boven, en draait dan alleen zijn sterke hand, terwijl hij zijn andere hand stilhoudt om ‘tegenwicht’ te bieden, zoals dat in vaktermen heet. Maar een vrouw, en zeker als ze deel uitmaakt van onze familie, dat wil zeggen, haar dweilopleiding heeft genoten aan oma Tonja’s hogeschool voor de schoonmaak, doet het zo: de rug van de ene hand wijst naar boven, die van de andere naar beneden, en beide handen doen het werk en draaien tot ze elkaar kruisen en de armen recht zijn, en zo worden meer draaimoment en negentig graden extra torsie verkregen.’ Tot zover dit citaat.
Van ervaringsdeskundigen is veel te leren! In romans worden vaker praktische handelingen beschreven in begrijpelijke taal. Ik pleit ervoor dat vanaf nu alle instructieboeken, handleidingen, helppagina’s van computerprogramma’s als een mini-roman door schrijvers geschreven worden, zodat de gebruikers – goedwillende mensen zonder kennis van zaken – begrijpen hoe ze iets handig kunnen doen. Voorspoedig nieuwjaar!
Verhalen |
Vandaag zag ik voor de derde keer Les Troyens, de opera van Hector Berlioz, in de uitvoering van De Nederlandse Opera.
Na twee keer in het Muziektheater in Amsterdam, zoveel jaar geleden en afgelopen jaar nog een keer, is de televisieregistratie een herbeleving. Ik aarzelde aanvankelijk om het nog een keer te zien en dan niet in het theater, maar gewoon thuis op de bank. Naar een voorstelling gaan, geeft altijd een gevoel van een feestje. Het heeft een meerwaarde vanwege alles eromheen en tegelijk is het de eenmaligheid waar je deelgenoot van bent. Onvergetelijke indrukken die je van binnen opslaat om te koesteren…
Nu vanmiddag thuis voegt het beeld iets toe aan wat je in het theater zelf zelden zo gedetailleerd ziet. Ik heb het over de details, de shots die een camera maakt. Het oog van de camera volgt Cassandre (Eva-Maria Westbroek). Om de beurt laat – onder alle gewaden door – een scheenbeen zich zien, schuift voorwaarts en dan landt de hiel bijna onmiddellijk gevolgd door de hele voet. De gratie van die beweging stuwt je blik omhoog hoe haar lijf opgericht is boven die voorwaarts gaande voeten en hoe uitdrukkingsvol!
Het woord drama betekent handeling, er gebeurt wat. Ja, er gebeurt zeker wat! Dat bewegende beeld blijft hangen en dan heb ik het nog niet eens over de muziek en het klassieke verhaal over de val van Troye.
http://www.nederland2.nl/programmas/458-ntr-podium-hector-berlioz–les-troyens/uitzending/10299?gids=true
http://www.youtube.com/denederlandseopera?gl=NL&hl=nl#p/u/1/EBa7THSh5IA
(zondagmiddag 2 januari 2011 wordt het tweede deel uitgezonden)
Verhalen |
Nu met de sneeuw zie je zo mooi hoe je je voeten neerzet. Zet je je voeten rechtuit of een beetje dwars? Doen ze allebei hetzelfde? Zie je twee parallelle sporen of lijkt het alsof je op het slappe koort gelopen hebt, namelijk met je voeten op één lijn.
Een experimentje: loop vijf stappen vooruit door maagdelijke sneeuw en loop dan – zonder om te draaien – terug in je eigen voetstappen. Lukt dat of maak je nieuwe afdrukken? Veel mensen zijn geneigd om bij het achteruitlopen kleinere stappen te nemen. Waarom? Zonder het directe zicht met je ogen moet je een ander soort zien aanspreken, dat vraagt soms wat oefening.
Deze sporen zag ik in de tuin en vroeg me af of het een luie vogel geweest was die zijn pootjes niet optilt of hoort het zo met die lijntjes over de grond…
Verhalen |
Hand, handen, handvaardig, handig zijn, handelen en behandelen, hanteren.
Het handje op een deur: de klopper, voorloper van de huisbel. Een hand, gevuld met een bol – iets hards en stevigs – om flink geluid op de deur te kunnen maken: hier is bezoek!
Gesticuleren is een gebaar maken met de handen tijdens het spreken, we doen het soms onbewust omdat bepaalde handelingen zo verweven zijn met specifieke gebaren.
In de film Round Midnight beantwoordt de saxofonist zijn psychiater primair met een gebaar op de vraag wat hij het liefste doet: zijn vingers bewegen de kleppen van een denkbeeldige saxofoon en daarna komen er pas woorden bij. Die handen lijken het eerder te weten dan dat hij de juiste woorden weet te vinden.
Chirurgen hebben handen, die vaak de naam knuisten verdienen. Je herkent hun handen: nu droog door het koude weer en ze laten zien dat die handen heel veel en langdurig gewassen worden. Vertelt een operateur enthousiast over iets technisch van zijn vak, dan zie je vaak de specifieke gebaren van doenende handen, die de woorden begeleiden.
Bij een lezingencyclus viel het me op dat een orthodontist met een heel subtiel gebaar moderne microfoontjes rond de hoofden van de sprekers bevestigt en het spreekgedeelte op de juiste plek schuift. Doorgaans maken we contact met de ogen en geven we iemand een hand. Een kapper benadert je hoofd vanaf de achterkant en je ziet het in de spiegel van voren. Een orthodontist is gewend om een hoofd vanaf de voorkant te benaderen, dat was heel duidelijk te zien. Toen ik het hem vertelde dat me dat opgevallen was, zei hij: je moet je beweging vertragen naarmate je dichter bij iemand’s hoofd komt. Hij liet zijn stevige handen zien en zei: Kijk, met twee vingers kan je heel wat doen in zo’n kleine ruimte als de mond! Hij maakte er met zijn wijs- en middelvinger een grijp- en een knipbeweging bij.
Vanuit de pianomethodiek is het bekend dat er aanvankelijk twee soms drie vingers gebruikt werden om te spelen. Carl Philipp Emanuel Bach is de eerste die de duim gebruikt en als grondlegger van de pianotechniek te boek staat. ( http://nl.wikipedia.org/wiki/Carl_Philipp_Emanuel_Bach )
Het geeft meer mogelijkheden om alle vingers van je handen op een specifieke manier te gebruiken tijdens het pianospelen! Pianisten hebben er altijd vijf, maar violisten hebben er slechts vier als je de aantekeningen in de bladmuziekboeken ziet. De violist gebruikt zijn duim natuurlijk wel, maar anders dan een pianist en dan heb ik het nu alleen nog maar over de linkerhand.
Laat iemand wat over zijn werk of hobby vertellen en let dan eens op wat handen erbij uitdrukken!
Een kapper, die de schaar of een mesje hanteert, doet dat anders dan een chirurg. Een kleermaker gebruikt ook een schaar om te knippen of gebruikt hem om stof te splijten zonder echt te knippen. Een hovenier gebruikt zijn snoeischaar nog weer anders. Hoe knipt een kind? En hoe een volwassene? Hoe knip je met een textielschaar, een papier-, wild- of keukenschaar? We knippen anders in verschillende materialen en we doen het abstract op de computer. Kijk nog eens naar dat handje van de getekende klopper? De maker van die klopper moet een voorzienige blik gehad hebben hoe we nu een muis vasthouden…
We knippen figuurtjes voor een kerstkaart, we knippen een touwtje door of je knipt gewoon je nagels.
Knaap de kapper kapt knap, maar de knecht van Knaap de kapper, kapt knapper dan Knaap de kapper kapt.
Handgebaren? Als je het al niet uit jezelf doet, dit handvat: doe als een dirigent die de maat slaat, terwijl je dit zinnetje hardop zegt. Net als bij de bovengenoemde saxofonist: de beweging gaat voor het geluid. (tip: eerst langzaam dan lukt het sneller ook!)
Verhalen |
Mooi is het buiten met al dat wit! Het eerste wit doet verstillen, stadsgeluiden verstommen, vogelgeluiden overdag vallen meer op, de geparkeerde auto’s lijken op een ingesneeuwde file.
Een jaar of wat terug, uit de stad lopend richting huis, trof ik een verdwaasde mevrouw aan. Ze zat met de benen recht vooruit op een spekgladde stoep. Been gebroken. Dat zijn de momenten dat een mobieltje zijn nut bewijst! Aan haar moet ik altijd even denken als de stoep weer wit is en ik ga vegen. Al eerder heb ik genoemd dat het vegen van je straatje zo’n leuk werkje is. Zeker als het gesneeuwd heeft dan is het buiten zo lekker. Ik zorg er wel voor om handschoenen aan te hebben om zachte gevoelige handen te houden voor mijn werk.
Afgelopen week liet iemand zich ontvallen dat mannen van nu zulke hele andere handen hebben dan vroeger, toen er nog geen pc’s waren. Niet meer hakken met een bijl en zagen met een handzaag. De ouderwetse mechanische schrijfmachine, de echte tikmachine, daar moest je nog echt kracht in je vingers voor hebben wilde je een letter op het echte papier krijgen. Nu tikt het niet meer maar piept het bij een zachte aanraking van de toetsen of hoor je een monotoon geluid van een machine die ons werk uit handen neemt. Geen handen met eelt en ontwikkelde spieren maar verfijnde handen zonder kloven: gemanicuurd door wat ze doen.
http://www.youtube.com/watch?v=1NjI2NRwrCM&feature=related
Met je handen in de aarde wroeten of als alles bevroren is met een bezem je straatje doen, rooie wangen krijgen en een doorbloed lijf tot in de vingertoppen: het geeft mooie handen die laten zien dat we met onze handen uit de voeten kunnen.
Verhalen |
