Rembrandt schilderde het en nog meer schilders gebruikten de anatomische les om de professoren in werksituatie neer te zetten. De openbaarheid van die lessen van toen is verdwenen. Het zijn ook geen misdadigers meer die ontleed worden ter lering en vermaak of als vermaning voor de toeschouwers. Het is nu vooral een manier om te begrijpen hoe mooi en ingenieus onze binnenkant is, dat deel wat onder de huid verborgen is.

Eerst plastic botten en een doos met kale echte botten van de schouder en de arm. Dan een plastic doos met botten verbonden door de banden. Taaie constructies, waarbij je je kunt voorstellen hoeveel eenzijdige kracht erop komt om een gewricht te verzwikken of luxeren.

Bij de volgende tafel hebben de botten nog meer aankleding, namelijk met de spieren erbij. De oppervlakkige laag is losgesneden en je ziet de diepere lagen liggen. Ik ben verrast. Mijn oog valt op de musculus teres major, verrassend herkenbaar van mijn tekening uit het oude dictaat. Door het verloop is bovendien zijn functie helder, net als van die andere spierbundels. Dat serratus getand betekent, is overduidelijk zichtbaar.
Ik zie veel meer dan een gestroomlijnde massa vlees: kortom de les is geslaagd!

Binnenkort staat er een avond over de anatomie van de schouder op het programma. Om me voor te bereiden haal ik mijn oude dictaat anatomie (1969) uit de kast. Destijds tekende de docent de schouder en arm met alles erop en eraan met krijt op het bord. We tekenden dat na en voorzagen het met de gedicteerde tekst. Zo overlezend moeten we er heel wat weken mee bezig geweest zijn om de kale botten van banden en spieren te voorzien plus het inzicht zien te verwerven hoe alles functioneert.

Vandaag de dag geen nieuwe schriften in september meer, maar filmpjes op youtube. Het bewegende beeld met de aankleding van kale botten gaat veel sneller dan het natekenen van een tekening of van een los bot wat voor je neus ligt. Bovendien zie je meteen welke spier een bepaalde beweging voor zijn rekening neemt. Prachtig!

De versnelling in tijd, met de haast en vluchtigheid die op de loer ligt, valt me ineens zo op. Lukt het de huidige studenten wel om zo snel werkelijk inzicht te krijgen hoe de schouder in elkaar zit en functioneert? Of is het juist prettig om het beeld af en toe stil te zetten om een overzicht en samenvatting te laten zien? De beweging eruit, verstilling, terug naar vroeger door met een pen op papier zelf de ordening te noteren en zo je eigen beeld vast te leggen?

De schilder haalt een speciaal mesje uit zijn broekzak. Niet een gewoon plamuurmes, ik vraag hem wat het voor mesje is. Het is een Rotterdams stopmesje. Hij vertelt me dat er ook Amsterdamse, Groningse, Friese, Zeeuwse, Hollandse, Engelse en Franse stopmesjes zijn.

Ik moet aan visserstruien denken, elke vissersplaats zijn eigen patroon. Aan de trui zie je de afkomst van de visser. Destijds. Terwijl de Arnhemse meisjes, Zwolse balletjes, Zeeuwse boterbabbelaars, Haagse beschuitjes en Haagse hopjes, Groningse koek, Friese duumkes, Utrechtse sprits, Goudse stroopwafels, Bossche bollen, Drentse heidekoeken, Limburgse vlaai (en wat er nog meer is…) nog altijd actuele lokale lekkernijen zijn.

Door protocollering, uniformering, standaardisering en misschien ook wel door globalisering, lijkt het lokale en ook het persoonlijke te verdwijnen. Fysiotherapie is een ambachtelijk beroep, waarbij de basis uniform is, maar hoe een fysiotherapeut zich ontwikkelt, hangt van zijn of haar interesse en ervaringen af. Door te doen, ogen open te houden en je handelen ter discussie te blijven stellen, ontwikkel je een eigen visie binnen hetzelfde beroep. Niet meteen een school of een methode hoeft daaruit voort te komen. Eerder het persoonlijke, waar iemand naar op zoek gaat, zoals bij het zoeken naar de bakker die het brood bakt wat je graag eet.

Passen stopmesjes, visserstruien, lekkernijen en fysiotherapeuten dan in hetzelfde kwartet?

Ansichtkaarten, prentbriefkaarten, vakantiekaarten, verjaardagskaarten… nog met een postzegel! Brievenbussen worden schaars, de statige postkantoren hebben andere bestemmingen gekregen. Het is een verrassing om post op de mat te vinden, zeker wanneer het adres nog met de hand geschreven is! De stapel kaarten van vroeger is verdwenen en een mooi handschrift wordt zeldzaam.

Dat iemand de aandacht en de tijd heeft genomen om ervoor te gaan zitten om je te schrijven, dat is iets om bij stil te staan en ook om het zelf te doen.

Vooral oude mensen hebben het loopje naar een brievenbus nodig voor een doel om eruit te gaan. Zomaar lopen om het lopen, dat doet niet iedereen…

Er zijn zomerse dagen, die erg nat uitvallen. Wat te doen? Gaan zwemmen of thuis films kijken… De serie Inspector Morse is heerlijk. Gemaakt in de periode 1987-2000. Opvallend is de telefoon met een draaischijf. (Die oude telefoons zijn wel erg goed om je geheugen te trainen: draai  een tiencijferig nummer met veel achten of negens uit je hoofd… Het kost veel tijd voor je het hele nummer gedraaid hebt, als je al niet halverwege in de war geraakt bent met de derde of vierde negen…) Verder vallen de oude modellen auto’s op, nog een kantoor met typistes en papier. Alles gaat rustig daar op die mooie plekjes in Oxford en toch wordt er ook met doelgerichte actie ingegrepen.
Door de tekst in het Engels te volgen, met de ondertiteling als ondersteuning, besef ik hoe versimpeld mijn school-Engels is en leer zo wat bij.

Een schepje bovenop die vertraging, is de serie Maigret uit bijna dezelfde periode (1991-2005). Er zijn oude series en films die het terugzien waard zijn, terwijl een bepaalde traagheid ook zo storend kan zijn dat je je afvraagt waarom die film destijds zo de moeite waard was. Ben Hur duurt erg lang, veel te lang. Het fragment van de wagenrennen is nu niet meer echt spannend. Zijn we aan veel heftiger actie gewend geraakt? Welke factoren spelen nog meer mee?

In de genoemde series wordt de misdaad stap voor stap ontrafeld en opgelost op een manier dat je als kijker mee denkt. Je bent aan het puzzelen. Kortom je bent bezig en je doet iets, je beweegt mee. Je vertoeft in andere oorden, je luistert naar een andere taal. Kortom je spant je in en je ontspant. En ontspannen is een werkwoord…