Ergens mee aan de loop gaan of een loopje nemen met… en terloops een loopneus hebben. Een eindje om lopen met dat karakteristieke loopje…
Een loopje in de muziek (nooit pasjes, die zijn van een dansje).

                                                     Lopen dus.

Dat we lopen, is helder. Maar hóe lopen we? Het gaat over het algemeen vanzelf en als het niet vanzelf gaat, sta je er bij stil hoe gecompliceerd lopen is.

Pasjes, loopjes… om te doen en om naar te kijken: het is terrasjes-weer!

In museum Boijmans van Beuningen ligt het: een los hoofd. Dit hoofd is later voor deze expositie ingevlogen uit Chicago. Het hoofd ligt niet op één oor. Er is amper sprake van oor. Het hoofd ligt wel op ‘n kant, de rechterkant. Zelfs een fractie verder door dan echt op de zijkant. Het hoofd is mooi van vorm, het is gestroomlijnd. Dit hoofd is de suggestie van een hoofd. Wat betekent een los hoofd?

Ik heb er een tijdje naar staan kijken. De vorm van dat losse hoofd heeft iets van een ei, tenminste wanneer je naar het gelaat kijkt. Het is geen punthoofd, het spitse zit aan de kant van de kin. Een gestolde of bevroren druppel, geïsoleerd, kwam ergens vreemd terecht, kantelde wat heen en weer, bleef liggen en is langzaam wat in de breedte uitgezakt zoals een bavarois met iets te weinig gelatine.

Hoe ligt een hoofd op z’n zijkant? Waar is het steunvlak, het evenwichtspunt en het zwaartepunt? Op het oor? De slaap? Het jukbeen? Tekenen lukt niet. Ik probeer het later na te voelen, het lukt niet. Mijn hoofd, met een heel lijf er onderaan, is anders dan zo’n los hoofd op de grond of op een tafeltje. Het hoofd ligt er zo, dat je het achterhoofdsgat kunt zien en dat het hoofd haar met een knotje heeft. Het is niet onthoofd; dit hoofd is alleen maar hoofd, meer is overbodig.

Dit hoofd is in ruste en heeft genoeg aan zichzelf: ‘la muse endormie’.

Mensen zeggen wel eens dat hun rugklachten psychisch zijn. Dat ‘psychisch’ klinkt in mijn oren als een scheldwoord. De rug is een deel van het lichaam, het is materie. Psyche is iets wat niet tastbaar is – al is het zeker merkbaar – het is immaterieel. Kan je een materiëel en een immateriëel begrip aan elkaar plakken? Dat er een mentale component invloed kan hebben op het functioneren van de rug is niet vreemd, omgekeerd dat fysiek functioneren invloed heeft op je geestesgesteldheid, dat is ook helder.

Iemand attendeert me op het volgende: ‘een verdrietige rug en hardnekkig verdriet’. Ik moet meteen denken aan het fenomeen van een ‘glimlachende’ rug. Natuurlijk kan een rug niet glimlachen, want glimlachen doe je met je mond. Toch klopt de beschrijving. De zon breekt door! Er verandert namelijk iets waar eigenlijk geen woorden voor zijn en dan ga je over tot beeldspraak. 

Hardnekkig is een woord waarbij ik meteen denk aan onverzettelijk, vasthoudend, iets wat niet over wil gaan, zoals een hardnekkige hoest in de winter. Toch lijkt de oorsprong iets met de fysieke nek te maken te hebben. Wel anders dan bij het woord ‘lamlendig’, waarbij ik meteen een voorstelling van een lamlendig lijf van een lamlendige voor me zie. De persoon in kwestie heeft bepaald geen verlamming van zijn lendenen, maar gedraagt zich op een karakteristieke manier. En die ‘verdrietige’ rug? Het wordt tijd om naar beelden en schilderijen te kijken, het antwoord komt dan vanzelf, zonder woorden…

 

Een klein meisje wordt op haar buik gelegd, ze ontdekt door het gewicht van haar hoofd te gebruiken dat ze terug rolt naar haar rug. Een begin van de motorische ontwikkeling, het leren staan en lopen. Zij zal haar grenzen beetje bij beetje verleggen. Iedere keer een enorme inspanning en niet te vergeten dat wonderbaarlijke doorzettingsvermogen! Allemaal nodig om te kunnen gaan en staan. Geen concurrentie of competitie. Ze blijft in haar eigen tijd, de tijd die nodig is om zich te ontwikkelen.

De Olympische Winterspelen zijn in volle gang. Ik verbaas me over nieuwe takken van sport. Kenmerkend is dat de beweging niet iedere keer zelf actief ingezet wordt, zoals bijvoorbeeld bij het traditionele schaatsen. Het is een voortdurende uitdaging van anticiperen op een reeds bestaande beweging, obstakels passeren, los van de grond komen, in de lucht doorbewegen, op de voeten terechtkomen en dóór: mee in de vaart naar beneden.

Concentratie, koelbloedigheid, wedren met de tijd en het tarten van het noodlot! Een prestatie die altijd op de toekomst gericht is: nóg sneller door de competitie, misschien ook nóg gevaarlijker en met nog minder grond onder de voeten? Een groot verschil met het bewegen van een klein mensje, ofschoon het gebruik van het gewicht van het hoofd om een draai in te zetten, dát zag ik terug.

Soms ontwaak je en wil het niet. Dagen, die een vriendin treffend typeert met de zin: ‘Vanmorgen stonden mijn voeten achteruit!’ Wat doe je dan met zo’n beroerde start van de dag? Is het een signaal dat je het te druk gehad hebt, dat recupereren aan de orde is met een ‘dolce far niente’ of is het pure lamlendigheid?

Op een doordeweekse werkdag trekken dagelijkse verplichtingen je wel door dat dooie moment heen. Maar is er niks van buitenaf en de regen komt met bakken uit de hemel, dan is het een heel ander verhaal. Kruip je onder de dekens tot de zon weer gaat schijnen of dwing je jezelf tot de een of andere bezigheid?

Voor beide opties is wat te zeggen. Niettemin om met opgewekte tegenzin iets te gaan doen werkt meestal verkeerd uit, dan gaat er iets mis. Te lang in bed liggen geeft ook geen prettig gevoel. Kortom wat rest is om zonder enig doel wat rond te klungelen en ik verbaas me er altijd over dat er dan altijd spontaan iets passeert wat je volledige aandacht opeist en de beweging is er weer.

Ik bedoel maar: de gedachte aan het warme water van een zwembadje, waar je dan ook naar toe gaat of iets als overdag naar de film, dat boek uitlezen of eindelijk met die werkjes beginnen die al een tijdje liggen te wachten of gewoon even een afwasje en de planten verzorgen, de overvolle vuilnisbak legen en het koffieapparaat reinigen en een brief schrijven, postzegel erop en naar de brievenbus brengen…

In beweging komen heeft lang niet altijd te maken met lijfelijk flink in de weer zijn.
Dat hele fysieke kan trouwens ook een prettig gevoel geven, al heb ik wel de overtuiging van alles op z’n tijd. De Olympische Spelen zijn er uiteindelijk ook niet elk jaar.